10 ντοκιμαντέρ από το 20ο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Στις 2 – 11 Μαρτίου 2018 πραγματοποιήθηκε το 20ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Η Άλκηστη Ακτσόγλου, ο Φοίβος Μακρίδης κι η Χριστίνα Τσακμακά κάλυψαν ένα μεγάλο μέρος του φεστιβάλ για τον Εξώστη free press.

Παρακάτω ακολουθούν τα δέκα κείμενα για τα ισάριθμα ντοκιμαντέρ που παρακολούθησε ο Φοίβος Μακρίδης.

Το Παγόβουνο / The Iceberg του Μάνου Παπαδάκη (Ελλάδα, 2018)

ΦΝΘ20 Ημέρα #4

Τμήμα: Ελληνικό πανόραμα

Με αφορμή την πρόσφατη αθώωση δύο ανδρών που κατηγορήθηκαν για βιασμό, το ντοκιμαντέρ θέτει επί τάπητος όλα τα ζητήματα που αφορούν την υποβάθμιση της γυναίκας και ξεδιπλώνει τις πολλαπλές ταπεινώσεις που μπορεί να βιώσει μια γυναίκα στο σήμερα. Ο βιασμός κι ο ξυλοδαρμός είναι μόνο… η κορυφή του παγόβουνου, όπου η γυναίκα – θύμα δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο το ίδιο το συμβάν, αλλά και τον στιγματισμό από τις δικαστικές αρχές, τα ΜΜΕ και τον κόσμο, που εξετάζουν εάν το ίδιο το θύμα προκάλεσε το έγκλημα.

Κάτω απ’ την επιφάνεια του νερού, το παγόβουνο της γυναικείας κακοποίησης αποτελείται από τη δικαιολόγηση της βίας στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, την προβολή του γυναικείου σώματος ως καταναλωτικό αντικείμενο για τους άνδρες, την πατριαρχία της Εκκλησίας, τα στερεότυπα του πώς πρέπει να συμπεριφέρεται και για τι είναι ικανό ένα αγόρι κι ένα κορίτσι κλπ. Ωραία στιγμή του ντοκιμαντέρ, όταν βλέπουμε τον Μάνο Παπαδάκη να συνομιλεί τυχαία με κόσμο στην οδό Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα σε διάφορες σεξιστικές δηλώσεις, ακούμε κι έναν 60ρη να απαντάει ότι μια παντρεμένη γυναίκα, που φλερτάρει μ’ άλλον, φταίει και πρέπει να τιμωρηθεί. Και συνεχίζει λέγοντας ότι όταν ο άνδρας πάει με άλλη, φταίει και πάλι η γυναίκα.

Η αισιοδοξία του ντοκιμαντέρ βρίσκεται ακριβώς στην αντίδραση της κατάμεστης (από άνδρες και γυναίκες) αίθουσας Τώνιας Μαρκετάκη, που γελάει δυνατά, μπροστά στο αδιέξοδο των επιχειρημάτων της ανδροκρατίας!

Αναζητώντας τη Φετινέ / Missing Fetine της Γελίζ Σουκρί (Κύπρος, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα #4

Τμήμα: Καλειδοσκόπιο

Όταν η Τουρκοκύπρια Πέμπε Μέντες αποφασίσει να ανακαλύψει την τύχη της αδελφής του παππού της, ξεκινάει ένα ταξίδι στο χώρο και στον χρόνο, που επεκτείνεται στην Κύπρο, την Παλαιστίνη και την Ιορδανία, μεταξύ του 1922 και του σήμερα. Η αδελφή του παππού της, Φετινέ, γεννήθηκε το 1922. Σε ηλικία 14-15 ετών, ο πατέρας της – ένας φτωχός βοσκός, που μπαινόβγαινε στη φυλακή κι ήταν συνεχώς πνιγμένος στα χρέη – αποφασίζει να την πουλήσει σ’ έναν παλαιστίνιο Άραβα. Την περίοδο του μεσοπολέμου, αυτή η πρακτική ήταν αρκετά συνηθισμένη, και πολλά τουρκοκύπρια κορίτσια, ηλικίας ακόμα κι εννέα (!) ετών, πουλήθηκαν ως νύφες σε Παλαιστίνιους, είτε λόγω φτώχειας, είτε λόγω «χαμένης παρθενιάς». Η Μεγάλη Βρετανία – της οποίας αποικία ήταν η Κύπρος – άφηνε αυτήν την ιστορία να λειτουργεί κανονικά (με μεσιτικά γραφεία γάμου) χωρίς να παρεμβαίνει.

Η Πέμπε Μέντες θα ψάξει να βρει τι απέγινε η γιαγιά Φετινέ. Θα επισκεφτεί το ληξιαρχείο της Λεμεσού, θα μιλήσει με τη μητέρα και τον θείο της, θα επισκεφτεί τον παππού της και θα ανακαλύψει ότι η Φετινέ έκανε τρία παιδιά στην Παλαιστίνη, που τώρα ζουν σε κατεχόμενα από το Ισραήλ εδάφη. Καθώς ξετυλίγεται το κουβάρι της έρευνας, μαθαίνουμε ότι η Φετινέ το 1949 χώρισε τον άνδρα της (επίσημα), έζησε για λίγο στην Ιερουσαλήμ και στη συνέχεια ξαναπαντρεύτηκε στο Αμμάν της Ιορδανίας, έκανε άλλα δέκα (!) παιδιά, είχε εγγόνια και πέθανε πριν πέντε χρόνια.

Το Αναζητώντας τη Φετινέ κρατάει μια εξαιρετική ισορροπία, ανάμεσα στην ιστορική αφήγηση και την προσωπική/οικογενειακή έρευνα της Πέμπε, ενώ εμπλουτίζεται όμορφα με πλάνα αναπαράστασης και φυσικά τις δυνατές στιγμές συναντήσεων των απογόνων της Φετινέ.

Το ντοκιμαντέρ της Γελίζ Σουκρί εστιάζει στη διαδρομή ενός προσώπου, αλλά παράλληλα βλέπουμε μια πλευρά της κοινωνικής θέσης της γυναίκας στην Κύπρο και τη Μέση Ανατολή.

Ήχοι της Κιμπέρα / Kibera Sauti του Λουίς Λαντσάρες Μπαρνταγί (Ισπανία, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα #5

Τμήμα: Μουσική

Η Κιμπέρα είναι μία από τις μεγαλύτερες παραγκουπόλεις του κόσμου, στην πρωτεύουσα της Κένυας, το Ναϊρόμπι. Το ντοκιμαντέρ είναι εξολοκλήρου γυρισμένο εκεί. Ο σκηνοθέτης δεν έχει σκοπό να εστιάσει στις συνθήκες εξαθλίωσης των κατοίκων της κοινότητας (που είναι διαρκώς παρούσες), αλλά στη δημιουργική καλλιτεχνική έκφραση των κατοίκων της Κιμπέρα. Εξάλλου, όπως δηλώνει ένας καλλιτέχνης της Κιμπέρα «γίνονται πράγματα κι εδώ… η ζωή είναι όπως σ’ όλα τα άλλα μέρη του κόσμου».

Στο ντοκιμαντέρ παρακολουθούμε τις δράσεις μιας ενωτικής πλατφόρμας καλλιτεχνών, της Made in Kibera, που προσπαθεί να συσπειρώσει όλων των ειδών τους καλλιτέχνες της κοινότητας (τραγουδιστές ρέγκε, χιπ χοπ, κωμικούς stand up, χορευτές κλπ), για να εκφράσουν τις αγωνίες, τις χαρές, τις ελπίδες κι όλα τα συναισθήματα των κατοίκων της Κιμπέρα. Η πλατφόρμα Made in Kibera οργανώνει μια ολοήμερη συναυλία, με σκοπό την ενίσχυση και προβολή του στόχου του ανοίγματος ενός καινούργιου μουσικού στούντιο, που θα ‘ναι ανοικτό σε όλους τους καλλιτέχνες της κοινότητας.

Παρακολουθούμε τις προετοιμασίες, μαζί με συνεντεύξεις των πρωταγωνιστών κι εικόνες από τη ζωή στην Κιμπέρα. Αν και το ντοκιμαντέρ κάνει – κατά τη γνώμη μου – μια κοιλιά στην κορύφωσή του (που είναι η συναυλία), προλαβαίνει να μας δείξει διάφορες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες για ενήλικες και παιδιά, να μας μεταφέρει ένα εύθυμο κλίμα και να μας δείξει ότι η Τέχνη γεννιέται ακόμα και σε ακραίες συνθήκες φτώχειας, ενώ λειτουργεί κι ως διέξοδος στους νέους που συχνά οργανώνονται σε συμμορίες. Ένα ακόμα στοιχείο που υποβόσκει σ’ όλο το ντοκιμαντέρ – και το μετατρέπει από μουσικό σε κοινωνικό – είναι ότι φαίνεται να υπάρχει μια ιδιαίτερη αστική κουλτούρα της παραγκούπολης, με αυτό-αναφορές, που διαφοροποιείται από άλλες περιοχές του Ναϊρόμπι, θυμίζοντάς μας ότι οι άνθρωποι δεν είναι απλώς στατιστικές, αλλά έχουν όνειρα και φιλοδοξίες, δημιουργούν κι αναζητούν την πολιτιστική τους ταυτότητα!

Μπαρονέζα / Baronesa της Ζουλιάνα Αντούνες (Βραζιλία, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα #6

Τμήμα: Διεθνές Διαγωνιστικό

Βρισκόμαστε σε μια φαβέλα της Βραζιλίας και παρακολουθούμε εκτεταμένες στιγμές από την καθημερινότητα μίας γυναίκας, που προσπαθεί να επιβιώσει. Βλέπουμε τις συζητήσεις που έχει για διάφορα θέματα κι αποκαλύπτεται παράλληλα το σκληρό παρελθόν της.

Το ντοκιμαντέρ της Αντούνες μοιάζει με ταινία μυθοπλασίας. Όσοι εμφανίζονται δείχνουν να συμπεριφέρονται σα να βρίσκονται μόνοι τους, ενώ η ηρωίδα με τον φίλο της δε διστάζουν να κάνουν χρήση κοκαΐνης μπροστά στην κάμερα. Σε κάποιες σκηνές δεν ακολουθεί η κάμερα τους ήρωες, αλλά τους βλέπουμε να μπαίνουν στο κάδρο της κάμερας και τότε να ξεκινάει η δράση. Ακόμα κι όταν η ηρωίδα διηγείται στη φίλη της μια σκληρή προσωπική ιστορία από τα παιδικά της χρόνια, όπου μαχαίρωσε τον άνδρα που την κακοποιούσε σεξουαλικά, δεν εκφράζει συναίσθημα, σα να έχει πει αυτήν την ιστορία δεκάδες φορές…

…Κι όμως, φαίνεται ότι αυτό τελικά ισχύει. Η σκηνοθέτης και το συνεργείο της θα κάνουν πέντε χρόνια έρευνα για την Μπαρονέζα κι ανά διαστήματα θα μένουν μαζί με την ηρωίδα. Μάλιστα, η Αντούνες σε συνέντευξή της δήλωσε ότι «το να επιλέγεις να αφήσεις τους ήρωες να παρασυρθούν είναι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της φιλμογραφίας. Κάναμε πολλές πρόβες. Γυρνούσαμε τις σκηνές αρκετές φορές, για μήνες»[i].

Επιπλέον, ενώ το ντοκιμαντέρ ξεκινάει θέλοντας να μας δείξει την καθημερινότητά της ηρωίδας, φαίνεται ότι απομονώνονται επιλεγμένες σκηνές απ’ τη ζωή της, αλλοιώνοντας την πραγματικότητα. Δεν βλέπουμε ποτέ την ηρωίδα να εργάζεται ως αισθητικός νυχιών (όπως το δηλώνει), δεν την βλέπουμε ποτέ έξω από το σπίτι της, δεν την βλέπουμε να συνομιλεί με τις πελάτισσές της – παρά μόνο με δυο-τρεις φίλους. Τελικά, δεν βλέπουμε τη ζωή της, αλλά το τμήμα εκείνο που η σκηνοθέτης επιλέγει να μας δείξει και μάλιστα, αφού το έχουν κάνει «πολλές πρόβες για μήνες».

Η Αντούνες, ενώ έχει ως κεντρικό πρόσωπο μια γυναίκα, που είναι αυθεντικός χαρακτήρας, τη βάζει στη λογική όχι να εκφραστεί, αλλά να… υποδυθεί τον εαυτό της! Εάν ήταν κινηματογραφική ταινία, θα εκτιμούσα περισσότερο τη δυνατή κι άρτια προσεγμένη σκηνοθεσία. Όμως, ένα ντοκιμαντέρ πρέπει να καταγράφει την πραγματικότητα. Κι η πραγματικότητα δεν είναι ποτέ «άρτια σκηνοθετημένη».

[i] «We are women by behind and in the fronts of the cameras», mardelplatafilmfest.com.

Δηλώσεις και διαδηλώσεις / Working in protest του Μάικλ Γκαλίνσκι (ΗΠΑ, Ελλάδα, 2017)

ΦΝΘ20

Τμήμα: Καλειδοσκόπιο

Το ντοκιμαντέρ καταγράφει εικόνες από μικρές ή μεγάλες πορείες πανεθνικού ή ομοσπονδιακού χαρακτήρα στις ΗΠΑ των τελευταίων τριάντα χρόνων. Όπως δήλωσαν οι δημιουργοί του λίγο πριν την προβολή, το ντοκιμαντέρ δε φιλοδοξεί να κάνει μια δημοσιογραφική κάλυψη των γεγονότων. Μας δίνει, όμως, δυνατά αποσπάσματα των διαμαρτυριών που παρουσιάζει. Η πρώτη παρουσίαση είναι από τον Δεκέμβρη του 2016 στο Πέλχαμ της Βόρειας Καρολίνας. Αμέσως μετά την εκλογική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, η ρατσιστική Κου Κλουξ Κλαν (ΚΚΚ) προσπάθησε να οργανώσει μια τοπική πορεία. Μια συγκέντρωση ενάντια στην ΚΚΚ, με αρκετούς ακτιβιστές κι αναρχικούς, κατάφεραν να ματαιώσουν τη συγκέντρωση της ΚΚΚ.

Αυτό το συμβάν έδωσε την αφορμή στον σκηνοθέτη να κάνει μια αναδρομή, η οποία ξεκινάει το 1987, όταν η ΚΚΚ παρέλασε στη Βόρεια Καρολίνα. Βλέπουμε φωτογραφίες της πορείας κι ακούμε δηλώσεις του κόσμου, με αρκετούς να δηλώνουν την πεποίθηση (ή την επιθυμία τους) να είναι η τελευταία πορεία της ΚΚΚ. Η αναδρομή φτάνει μέχρι την ορκωμοσία του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και βλέπουμε αντιπολεμικές διαδηλώσεις του 2004, συλλήψεις της αστυνομίας και δηλώσεις περαστικών για τον πόλεμο στο Ιράκ. Βλέπουμε το κίνημα Occupy Wall Street το 2011. Παίρνουμε μια γεύση απ’ τους σημερινούς Μαύρους Πάνθηρες. Βλέπουμε μαχητικές ειρηνικές διαδηλώσεις στη Βόρεια Καρολίνα το 2016.

Παρότι το ντοκιμαντέρ δεν προσφέρει μια ολοκληρωμένη παρουσίαση των κινημάτων, των στόχων τους κλπ, μεταφέρει τον παλμό και τη ζωντάνια που υπήρχε στις πορείες: τα τραγούδια και τα παλαμάκια των διαδηλωτών, τη ζωντανή ηχώ του ακροατηρίου σε συγκεντρώσεις, για να μπορεί ο ομιλητής να ακούγεται σε όλους χωρίς μικρόφωνο, τα συνθήματα των διαδηλωτών, τα πλακάτ και τα επιφωνήματά τους.

Ο Γκαλίνσκι μάς παρουσιάζει απλόχερα εικόνες, ως πρώτη ύλη για προβληματισμό.

Μακαλά σημαίνει κάρβουνο / Makala του Εμανουέλ Γκρα (Γαλλία, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα#8

Τμήμα: Καλειδοσκόπιο

Σε μια επαρχιακή περιοχή του Κονγκό, ένας νεαρός φτιάχνει κάρβουνο και το πουλάει για να ζήσει την οικογένειά του. Το ντοκιμαντέρ έχει αρχή, μέση και τέλος. Μας δείχνει όλη τη διαδικασία και τη διαδρομή που κάνει ο νεαρός, με κυρίαρχο στοιχείο την επιμονή των πλάνων στην επίπονη προσπάθεια του νεαρού. Παρακολουθούμε τον ήρωα, ένα ωραίο πρωινό, να επιλέγει ένα τεράστιο δέντρο και μ’ ένα απλό τσεκούρι να το ρίχνει, να το κόβει σε μικρούς κορμούς, που τους στοιβάζει όλους μαζί, τους καλύπτει με χώμα, κι αφού ανοίγει μια τρύπα, τους βάζει φωτιά. Το κάρβουνο που μένει το βάζει σε μεγάλα σακιά, που τα φορτώνει σ’ ένα απλό ποδήλατο.

Το ταξίδι του για την αγορά της κοντινής πόλης είναι 50 χιλιόμετρα, και τα διανύει σπρώχνοντας το φορτωμένο του ποδήλατο, από χωματόδρομους και με στάσεις μόνο για να πιει νερό, να φάει και να κοιμηθεί στο δρόμο. Στη διαδρομή θα δούμε τις δυσκολίες, ενώ στην πόλη θα δούμε τα παζάρια που κάνει για να πουλήσει όλο του το κάρβουνο. Αν και σε κάποια σημεία μπορεί να κουράζει η μονοτονία των σκηνών εργασίας του, το ντοκιμαντέρ καταρρίπτει το στερεότυπο που θέλει τους φτωχούς των φτωχών χωρών να ‘ναι «αμόρφωτοι, απαίδευτοι κι ανίκανοι».

Βλέποντας την εργασία αυτού του τεχνίτη, μάς μένει μια αίσθηση θαυμασμού για την εφευρετικότητά του, την αυτό-πειθαρχία του και την αφοσίωσή του!

Μαύροι Πάνθηρες: Πρωτοστάτες της Επανάστασης / The Black Panthers: Vanguard of the Revolution του Στάνλι Νέλσον (ΗΠΑ, 2015)

ΦΝΘ20 Ημέρα #9

Τμήμα: Carte Blanche

Το ντοκιμαντέρ παρέχει σε 116 λεπτά μια περιεκτική ιστορία της ανόδου και της πτώσης του κινήματος των Μαύρων Πανθήρων. Η αφήγηση εναλλάσσεται με αποσπάσματα συνεντεύξεων αρκετών πρωταγωνιστών κι αρχειακό υλικό.

Ως θεατές βλέπουμε ότι υπήρξε κι υπάρχει μια «άλλη Αμερική», που δεν προβάλλεται συχνά. Μαθαίνουμε για το κίνημα των μαύρων Αφροαμερικανών που αναπτύχθηκε στις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Το κίνημα ξεκίνησε στο Όκλαντ της Καλιφόρνια ως ομάδες αυτοάμυνας των μαύρων εναντίον της αστυνομικής βίας. Συγκεκριμένα, τα μέλη του αγόραζαν όπλα με νόμιμο τρόπο, έκαναν περιπολίες κι όταν έβλεπαν αστυνομικούς να ελέγχουν μαύρους πολίτες, σταματούσαν και – με τα όπλα τους σε κοινή θέα – επέβλεπαν εάν οι αστυνομικοί ασκούσαν βία κατά τους ελέγχους.

Γρήγορα το κίνημα επεκτάθηκε σ’ όλη τη χώρα, αλλά και σε άλλους τομείς. Στο ντοκιμαντέρ βλέπουμε και μαθαίνουμε για τους στόχους του κινήματος που ξεκινούσαν από τη στέγαση και την εκπαίδευση και κατέληγαν σε συνθήματα εναντίον του καπιταλισμού. Για τη λειτουργία των δομών «δωρεάν πρωινό για παιδιά», που παρείχε πρωινό πριν το σχολείο σε 20.000 παιδιά. Για τη γυναικεία παρουσία εντός του κινήματος, που έφτασε να είναι πλειοψηφική στα τέλη του ’60 και να διεκδικεί ισότητα κι εντός των Μαύρων Πανθήρων (οπλισμό και για τις γυναίκες, ετοιμασία των πρωινών γευμάτων κι από τους άνδρες). Για τις διεθνείς επαφές που είχε με τους Βιετναμέζους, τους Βορειο-Κορεάτες και τα απελευθερωτικά κινήματα των μαύρων της Αφρικής. Για το νέο στυλ που αναδείκνυε με περηφάνια τα χαρακτηριστικά των μαύρων (όπως το άφρο μαλλί).

Βλέπουμε, επίσης, τη σκληρή καταστολή από το FBI του κινήματος που κατάφερε να το αποδεκατίσει. Τις συλλήψεις των ηγετών του, όπως τον Χιούι Νιούτον κι ολόκληρη την τοπική ηγεσία των Μαύρων Πανθήρων της Νέας Υόρκης. Μαθαίνουμε ακόμα και για την οργανωμένη δολοφονία του ανερχόμενου νεαρού ηγέτη Φρεντ Χάμπτον από την αστυνομία του Σικάγο και το FBI.

Ακόμα, βλέπουμε πώς ό,τι δεν κατάφεραν να πετύχουν οι δολοφονίες κι οι συνεχείς και μαζικές συλλήψεις, το κατάφεραν οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις κι οι διασπάσεις. Οι Μαύροι Πάνθηρες όσο γρήγορα ανεβήκαν, τόσο γρήγορα εξαφανίστηκαν. Ήταν ένα κίνημα, όμως, που άφησε το στίγμα του στη σύγχρονη αμερικανική κοινωνία.

Τόσα κι άλλα τόσα βλέπουμε και μαθαίνουμε για τους Πρωτοστάτες της Επανάστασης, Μαύρους Πάνθηρες.

Μίστερ Γκέι Συρία / Mr. Gay Syria της Αϊσέ Τοπράκ (Γαλλία, Γερμανία, Τουρκία, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα #10

Τμήμα: Ανθρώπινα δικαιώματα

Στην Κωνσταντινούπολη μια ομάδα υποστήριξης ομοφυλόφιλων Σύριων προσφύγων, αποφασίζει να διοργανώσει «καλλιστεία», για να συμμετέχει στα παγκόσμια καλλιστεία για τον Mr. Gay World. Σκοπός τους, όμως, δεν είναι να αναδειχθούν τα κάλλη, αλλά η δύσκολη θέση των ομοφυλόφιλων προσφύγων από τη Συρία, που είναι διπλά και τριπλά κατατρεγμένοι: από τη χώρα τους, από τη χώρα υποδοχής τους, από τις οικογένειές τους.

Στο ντοκιμαντέρ παρακολουθούμε την ανάδειξη ως Mr. Γκέι Συρία του Χουσεΐν, ενός 24χρονου κομμωτή, που ζει με τους γονείς του, τη γυναίκα του και την κόρη του μια «διπλή ζωή». Ο Χουσεΐν τελικά δε θα μπορέσει να ταξιδέψει στη Μάλτα, στη χώρα όπου γίνονται τα παγκόσμια καλλιστεία, γιατί θα του αρνηθούν την έκδοση κάρτας VISA.

Αν το ντοκιμαντέρ και τα «καλλιστεία» για την ανάδειξη του Mr. Γκέι Συρίας ήταν το βασικό θέμα, τότε η προβολή θα τελείωνε κάπου εκεί. Όμως, ούτε το ντοκιμαντέρ ούτε τα «καλλιστεία» είχαν αυτόν τον σκοπό, αλλά στόχευαν στα προβλήματα, τις δυσκολίες και τις συνθήκες των ομοφυλόφιλων Σύριων προσφύγων. Θα δούμε πώς συνεχίζεται η ζωή του μετά την αποτυχία του διαγωνισμού, με την οικογένειά του να μαθαίνει για την ομοφυλοφιλία του.Το ντοκιμαντέρ θα κλείσει όταν η γυναίκα του Χουσεΐν φεύγει με την κόρη τους πίσω στη Συρία. Ο ίδιος ανησυχεί, αλλά εύχεται το «αύριο να είναι καλύτερο από το χθες» και να είναι ασφαλείς στην πόλη που επιστρέφει η γυναίκα κι η κόρη του. Μια πόλη της Συρίας, που, απ’ ό,τι μας πληροφορεί ο Χουσεΐν, βρίσκεται κοντά στην Τουρκία και δεν έχει πόλεμο.

Το ντοκιμαντέρ θα προσπαθήσει να κλείσει μ’ έναν αισιόδοξο τρόπο, αλλά η ίδια η πραγματικότητα έρχεται να ανατρέψει αυτήν την προσπάθεια και να μας δείξει πόσο περιορισμένοι είναι οι προορισμοί της ειρήνης και της ασφάλειας για τους Σύριους. Κι αυτό γιατί η πόλη στην οποία επιστρέφει η γυναίκα του Χουσεΐν με την κόρη τους είναι το… Αφρίν! Η πόλη, δηλαδή, που εισέβαλλε ο τούρκικος στρατός στα τέλη Γενάρη ’18 – τρεις μόλις μήνες μετά την πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ – μετατρέποντάς την σε εμπόλεμη ζώνη μεταξύ Τούρκων, Κούρδων και Σύριων.

Πάρνηθα: 10 χρόνια μετά των Χρήστου Γιαννακόπουλου & Ιάσωνα Κάντα (Ελλάδα, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα#10

Τμήμα: Ελληνικό πανόραμα

Πρόκειται για ένα εικοσάλεπτο ντοκιμαντέρ της WWF με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα χρόνων από τη μεγάλη πυρκαγιά της Πάρνηθας το 2007. Επικεντρώνεται σε μερικές προσωπικές μαρτυρίες, δείχνει τα μικρά, αλλά σταθερά, βήματα αναδάσωσης του βουνού και τις πρωτοβουλίες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε παιδιά. Το ντοκιμαντέρ δίνει μια αισιόδοξη οπτική, αλλά – κατά τη γνώμη μου – είναι αρκετά φτωχό σε περιεχόμενο. Δεν αναφέρει καθόλου ότι το καλοκαίρι του 2007 υπήρχαν μεγάλες πυρκαγιές σε πολλούς νομούς της Πελοποννήσου κι αλλού. Δεν εξετάζει καθόλου το εάν υπήρχαν πολιτικές ευθύνες κι εάν ήταν καλά εξοπλισμένο το πυροσβεστικό σώμα. Ως αιτία της επέκτασης της πυρκαγιάς κάνει λόγο μόνο για την κλιματική αλλαγή.

Γίνεται μια γενική αναφορά στους κινδύνους «καταπάτησης, αλλαγής χρήσης της δασικής γης, παράνομης βόσκησης», αλλά δεν μαθαίνουμε τίποτα για τον αποχαρακτηρισμό 60 στρεμμάτων, που προβλέπονταν να δοθούν στο καζίνο της Πάρνηθας. Στα θετικά στοιχεία του ντοκιμαντέρ είναι οι εικόνες που δίνει από το δάσος, από τα φυτώρια κι από τα καμένα κι η προσπάθεια ευαισθητοποίησης των κατοίκων των γύρω περιοχών, ενήλικες και παιδιά, να βοηθήσουν στην προστασία και στις αναδασώσεις του βουνού.

Το ντοκιμαντέρ είναι διαθέσιμο και στο site του WWF Ελλάς και μπορείτε να το δείτε εδώ.

Μέχρι την τελευταία σταγόνα: Ο μυστικός πόλεμος του νερού στην Ευρώπη του Γιώργου Αυγερόπουλου (Ελλάδα, Γαλλία, Γερμανία, 2017)

ΦΝΘ20 Ημέρα#10

Τμήμα: Ελληνικό πανόραμα

Το τελευταίο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου πραγματεύεται το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης του νερού. Παρότι οι περιπτώσεις εκμετάλλευσης υδάτινων πόρων από πολυεθνικές εταιρείες αφορούν όλο τον κόσμο, το ντοκιμαντέρ εστιάζει στη δική μας «γειτονιά». Από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη ταξιδεύει στο Παρίσι, το Βερολίνο, τη Ρώμη, το Μπαρσέλος και το Πάσος ντε Φερέιρα της Πορτογαλίας, το Δουβλίνο και το Κορκ της Ιρλανδίας. Εξετάζονται οι πρόσφατες εμπειρίες από την ιδιωτικοποίηση των εταιρειών ύδρευσης, αλλά κι οι επαναδημοτικοποιήσεις σε μια σειρά πόλεις (βλ Παρίσι, Βερολίνο) των χωρών εκείνων που προωθούν τις ιδιωτικοποιήσεις στις χώρες του Νότου. Βλέπουμε πώς οι πολυεθνικές που εμπλέκονται δεν παίρνουν κανένα επιχειρηματικό ρίσκο, μιας κι έχουν εξασφαλισμένα κέρδη. Όπως στο παράδειγμα του Μπαρσέλος της Πορτογαλίας, όπου ο Δήμος «οφείλει» 170 εκατομμύρια ευρώ στην ιδιωτική εταιρεία ύδρευσης, λόγω «απόκλισης» των στόχων των κερδών!

Στο ντοκιμαντέρ βλέπουμε επίσης και τους δυναμικούς αγώνες που έχουν δοθεί υπέρ της προστασίας του δημόσιου χαρακτήρα των εταιρειών ύδρευσης, μιας κι αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα από πολλούς οργανισμούς (όπως ο ΟΗΕ από το 2010). Βλέπουμε τις κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν από το Κορκ της Ιρλανδίας κι επεκτάθηκαν σ’ όλη τη χώρα, ενάντια στην προοπτική διπλής φορολογίας για το νερό. Βλέπουμε αποσπάσματα κι από το δημοψήφισμα της Θεσσαλονίκης το 2012, όταν το 98% των 220.000 που ψήφισαν (οι μισοί απ’ όσους ψήφισαν στις δημοτικές εκλογές εκείνης της μέρας) έστειλαν ένα δυνατό «όχι» στην ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ. Υψηλή συμμετοχή, εάν ληφθεί υπόψη ότι δεν υπήρχαν κάλπες σ’ όλα τα εκλογικά κέντρα, ενώ τη μέρα του δημοψηφίσματος η κυβέρνηση του Σαμαρά το κήρυξε παράνομο.

Το ντοκιμαντέρ, επίσης, δείχνει τις πιέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προχωρήσουν οι χώρες του Νότου σε ιδιωτικοποιήσεις ακόμα και στο νερό. Πιέσεις, οι οποίες είναι πολλές φορές εκτός των (θεωρητικών) ορίων παρέμβασης προς τις χώρες – μέλη της ΕΕ. Ένα ντοκιμαντέρ τόσο επίκαιρο, όσο το ζήτημα της υπεράσπισης του δημόσιου χαρακτήρα της ΕΥΑΘ στη Θεσσαλονίκη, αλλά και των υπόλοιπων εταιρειών ύδρευσης σ’ όλη την Ελλάδα.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s