Μάης ’36: μια εργατική επανάσταση που ηττήθηκε

Εισήγηση του Φοίβου Μακρίδη στην εκδήλωση για τα 80 χρόνια απ’ την εργατική εξέγερση του Μαΐου ’36, που πραγματοποιήθηκε στις 28 Μάη 2016 στο χώρο εκδηλώσεων ΤΑΚΙΜ από το Ξεκίνημα.

Η εισήγηση περιλαμβάνεται στην έκδοση Μέρα Μαγιού μου μίσεψες… Η εργατική εξέγερση του Μάη του ’36 στη Θεσσαλονίκη.

Διαβάστε επίσης και το ρεπορτάζ της εκδήλωσης.

Ακολουθεί η εισήγηση.

Η δεκαετία του 1930 ήταν μια δεκαετία επαναστάσεων κι αντεπαναστάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γερμανία είχαμε την επικράτηση του ναζιστικού καθεστώτος μετά το 1933. Στη Γαλλία είχαμε ένα μεγάλο απεργιακό κύμα το 1936 και την άνοδο στην κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου (συνεργασία Σοσιαλιστικού, Ριζοσπαστικού και Κομμουνιστικού Κόμματος). Στην Ισπανία είχαμε εμφύλιο πόλεμο με τις σοσιαλιστικές, κομμουνιστικές κι αναρχικές δυνάμεις να κρατούν για λίγο την εξουσία στα χέρια τους. Στη Σοβιετική Ένωση έγιναν οι Δίκες της Μόσχας κι είχαμε την ισχυροποίηση του σταλινικού καθεστώτος, έναντι κάθε πραγματικού και φανταστικού εχθρού.

Η Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση σ’ αυτόν τον κανόνα. Απ’ τις αρχές της δεκαετίας του ’30, όταν άρχισε να γίνεται αισθητή η οικονομική κρίση του ’29, το κόστος ζωής των εργατών γινόταν όλο και πιο ακριβό. Είχαμε άνοδο της ταξικής πάλης, με μια σειρά κλαδικούς απεργιακούς αγώνες να μετατρέπονται σε τοπικές εξεγέρσεις. Η κοινοβουλευτική δημοκρατία χρησιμοποιούσε αυταρχικές μεθόδους, με συλλήψεις, φυλακές κι εξορίες αγωνιστών. Οι πολιτικές συγκρούσεις ήταν έντονες ακόμα και μεταξύ των αστικών κομμάτων – ένα στοιχείο που έδειχνε ότι το αστικό καθεστώς δεν μπορούσε να βρει μια σταθερή λύση κι όταν αισθάνθηκε άμεσα την απειλή της εργατικής τάξης, τότε στράφηκε αποφασιστικά στη λύση της δικτατορίας του Μεταξά.

Μια ακόμα σημαντική αλλαγή στον πολιτικό χάρτη που επηρέασε τις εξελίξεις ήταν η στάση των Μικρασιατών πορσφύγων. Το 1922 έφτασαν στην Ελλάδα 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Πολιτικά ήταν για μια δεκαετία περίπου υποστηρικτές του Κόμματος των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Κοινωνικά ήταν κυρίως εργάτες – κι ήταν μάλιστα το φθηνό εργατικό προσωπικό, που απασχολήθηκε στην αναπτυσσόμενη ελληνική βιομηχανία – και ζούσαν σε παραγκουπόλεις.

Μετά την τελευταία «γεμάτη» κυβέρνηση του Βενιζέλου το ’28 – ’32, από τη μία κατέρρευσαν οι ελπίδες τους για επιστροφή στις πατρίδες τους, από την άλλη η κυβέρνηση του Βενιζέλου γινόταν όλο και πιο εχθρική προς το εργατικό κίνημα. Το 1929, μάλιστα, είχε ψηφιστεί το Ιδιώνυμο, ένας νόμος που ποινικοποιούσε τις κομμουνιστικές και φιλοεργατικές ιδέες.

Το στρώμα των προσφύγων άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του ’30 να στρέφεται προς το ΚΚΕ και προς πιο ριζοσπαστικές λύσεις. Αυτή η κίνηση έφερε μεγαλύτερη πίεση στο βασικό μέχρι τότε αστικό κόμμα, το οποίο συντηρητικοποιήθηκε και στράφηκε προς πραξικοπηματικές επιλογές, για να διατηρήσει τα ηνία.

Κίνημα 1ης Μάρτη ’35 και δημοψήφισμα

Την 1η Μάρτη ‘35 στην κυβέρνηση βρίσκεται το Λαϊκό Κόμμα  του Παναγή Τσαλδάρη (Δεξιό). Αξιωματικοί του στρατού, που είναι υποστηρικτές του Κόμματος των Φιλελευθέρων, με την υποστήριξη του Ελευθέριου Βενιζέλου οργανώνουν στρατιωτικό πραξικόπημα, προκειμένου να προλάβουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους. Αυτό δε σήμαινε, όμως, ότι ήταν διατεθειμένοι να υπερασπιστούν μ’ αυτόν τον τρόπο το δημοκρατικό καθεστώς. Το πραξικόπημά τους είχε να κάνει με την σύγκρουση δύο αστικών στρατοπέδων. Εξάλλου, μετά την ήττα τους, οι βενιζελικοί αποδέχθηκαν τη νέα κατάσταση, σε σημείο που να στηρίζουν τις υπερεξουσίες του Ιωάννη Μεταξά, λίγο πριν τη δική του δικτατορία.

Το αποτέλεσμα του αποτυχημένου πραξικοπήματος ήταν η Δεξιά να εδραιώσει για τα καλά την εξουσία της και λίγο αργότερα, στις 3 Νοέμβρη ’35, να οργανώσει ένα δημοψήφισμα – φάρσα, για την επιστροφή του βασιλιά Γεώργιου Β’. Το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικά υπέρ του βασιλιά, αφού ψήφισε υπέρ το… 105%! Στη συνέχεια το ποσοστό διορθώθηκε στο επίσημο 97,8%. Οι οπαδοί της αβασίλευτης δημοκρατίας (από τους κομμουνιστές, μέχρι τους μετριοπαθείς αστούς πολιτικούς) κυνηγήθηκαν σ’ όλη την προεκλογική περίοδο με χαρακτηριστική περίπτωση την ακύρωση της ομιλίας του Θεμιστοκλή Σοφούλη, αρχηγού του Κόμματος των Φιλελευθέρων, στην πλατεία Ελευθερίας, τον Σεπτέμβρη του ’35.

Ο Μεταξάς αναλαμβάνει την κυβέρνηση

Στις εκλογές που ακολούθησαν τον Γενάρη του ‘36 κανένας από τους δύο ευρείς σχηματισμούς δεν μπορούσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Επιλέχθηκε η λύση της υπηρεσιακής κυβέρνησης, αρχικά με πρωθυπουργό τον Δεμερτζή κι ύστερα τον Μεταξά. Η Βουλή σταμάτησε τις εργασίες της τέλη Απρίλη ’36 για το καλοκαίρι, αναθέτοντας αυξημένες εξουσίες στην κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά. Εκείνες τις μέρες ξεκινούσε κι η απεργία των καπνεργατών της Θεσσαλονίκης.

9 – 11 Μάη ’36: η κορύφωση της εξέγερσης

Στη δεκαετία του ’30 σημειώθηκαν σε διάφορες επαρχιακές πόλεις συγκλονιστικοί εργατικοί κι αγροτικοί αγώνες, οι οποίοι μετατράπηκαν σε τοπικές εξεγέρσεις. Τέτοιες απεργίες/εξεγέρσεις έχουμε στη Νάουσα τον Γενάρη του ’33, όταν τα κλωστοϋφαντουργία των Λαναρά – Κύρτση απολύουν 2.000 εργάτες, για να πιέσουν τον Δήμαρχο να αποσύρει τη φορολογία. Στην Καβάλα, τον Ιούλη του ’33, όπου έγινε απεργία καπνεργατών με καταλήψεις εργοστασίων και συγκρούσεις με τη χωροφυλακή. Στο Ηράκλειο τον Αύγουστο του ’35, όπου η απεργιακή επιτροπή με μπροστάρηδες τους λιμενεργάτες και τους σταφιδεργάτες κατάφερε να αφοπλίσει τη χωροφυλακή και χρειάστηκε η συνδρομή δύο αντιτορπιλικών για να τους καταστείλουν. Στην Πελοπόννησο τον ίδιο μήνα, όπου η αγροτική εξέγερση των σταφιδοπαραγωγών είναι σημείο – σταθμός για το αγροτικό κίνημα ακόμα και σήμερα.

Απεργίες κι εξεγέρσεις με σκληρή καταστολή και νεκρούς δεν ήταν ξένα για το ελληνικό εργατικό κι αγροτικό κίνημα. Συν τοις άλλοις, την ίδια περίοδο η Ευρώπη φλέγεται. Στην Ισπανία κερδίζει τις εκλογές η συμμαχία σοσιαλιστικών και κομμουνιστικών κομμάτων. Η Γαλλία βγάζει κυβέρνηση Σοσιαλιστών – Κομμουνιστών κι η εργατική τάξη το «γιορτάζει» μ’ ένα απίστευτο απεργιακό κύμα με καταλήψεις εργοστασίων κι αιτήματα για εθνικοποιήσεις.

Κυριακή 10 Μαΐου. Ο λαός της Θεσσαλονίκης κηδεύει τα θύματα της εξέγερσης

Κυριακή 10 Μαΐου. Ο λαός της Θεσσαλονίκης κηδεύει τα θύματα της εξέγερσης.

Ο Μάης ’36 αποτελεί μια κορύφωση για το εργατικό κίνημα κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα. Η Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή της Θεσσαλονίκης στις 9 – 11 Μαΐου ήταν η μόνη πραγματική Αρχή. Οι εργαζόμενοι είχαν την εξουσία στα χέρια τους. Παρά τη μεγάλη καταστολή των προηγούμενων ημερών, η χωροφυλακή είχε κρυφτεί, υπήρχαν απεργιακές φρουρές σε πολλά καπνομάγαζα κι ένα – επίσης  πολύ σημαντικό στοιχείο – οι στρατιώτες και μερίδα των αξιωματικών είχε εκφραστεί υπέρ των εργατών.

Ας σημειώσουμε μια διαφορά της δομής που είχε τότε ο στρατός με τη σημερινή. Οι μονάδες τότε ήταν στελεχωμένες με βάση την εντοπιότητα. Στις μονάδες της Θεσσαλονίκης υπηρετούσαν νέοι άνδρες από τη Θεσσαλονίκη ή τις γύρω περιοχές. Στις μονάδες της Κρήτης υπηρετούσαν Κρητικοί και πάει λέγοντας… Αυτό το σύστημα ήταν πιο οικονομικό από το σημερινό. Όμως, είχε την εξής “αδυναμία”. Σε εξεγέρσεις – όπως συνέβη με τον Μάη ’36 – όταν η χωροφυλακή αδυνατούσε να επιβάλλει την τάξη, το αστικό καθεστώς επέλεγε τον στρατό να καταστείλει τα κινήματα. Ο στρατός, όμως, ενώ ήταν καλύτερα εξοπλισμένος, αποτελούνταν από απλούς ανθρώπους, οι οποίοι μετά τη θητεία τους θα έπιαναν δουλειά ως εργάτες ή υπάλληλοι ή αγρότες.

Συν τοις άλλοις, ακριβώς επειδή υπηρετούσαν στον τόπο τους, ενδεχομένως να γνώριζαν προσωπικά τους απεργούς και να ήξεραν από πρώτο χέρι τα δίκια των εξεγερμένων. Έτσι, όταν δεχόντουσαν εντολές να πυροβολήσουν το πλήθος, ήταν σα να δέχονται εντολές να πυροβολήσουν τα αδέλφια τους, τους πατεράδες και τις μάνες τους (μεταφορικά και κυριολεκτικά).

Δυαδική εξουσία

Όλη αυτήν την κατάσταση που εμφανίζεται με διάφορες παραλλαγές – αλλά με εξαιρετικές ομοιότητες – σε όλες τις επαναστατικές καταστάσεις, συνηθίζουμε να τη χαρακτηρίζουμε περίοδο δυαδικής εξουσίας. Είναι δηλαδή μια χρονική περίοδος που μπορεί να κρατήσει από λίγες μέρες μέχρι κάποιους μήνες, κατά την οποία υπάρχουν παράλληλα δύο ανεξάρτητα κέντρα εξουσίας, που αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές τάξεις. Από τη μια μεριά υπάρχει μια Αρχή, μια Εξουσία, ένα Κράτος με τις παραδοσιακές μορφές του (Αστυνομία, Στρατός, Κυβέρνηση κλπ), που αντιπροσωπεύει την αστική τάξη, το αστικό καθεστώς κι από την άλλη υπάρχει μια διαφορετική Αρχή, που πηγάζει από κάπου αλλού κι αντιπροσωπεύει μια διαφορετική μορφή εξουσίας.

Στην προκειμένη περίπτωση υπήρχε η εξουσία του αστικού κράτους, όπου κυβέρνηση ήταν ο Μεταξάς, το κοινοβούλιο, που είχε σταματήσει τις εργασίες του (προσωρινά), η χωροφυλακή κι ο στρατός. Τις μέρες του Μαΐου, όμως, υπήρχε κι η εξουσία της Κεντρικής Απεργιακής Επιτροπής, ενός οργάνου που είχε σχηματιστεί από τις απεργιακές επιτροπές των εργοστασίων της Θεσσαλονίκης για τον συντονισμό της απεργίας. Στις 9 – 11 Μάη ήταν η μοναδική Αρχή που ήλεγχε το κέντρο της πόλης και πολλά εργοστάσια κι αποθήκες, αφού υπήρχαν εγκαταστημένες απεργιακές φρουρές. Η Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή είχε τη δυνατότητα να αναλάβει την εξουσία στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα και να βάλει τις βάσεις για τη δημιουργία ενός εργατικού σοσιαλιστικού κράτους.

Κι αν, όμως, η Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή δεν είχε τη δύναμη των όπλων για να προστατευτεί, τα ρήγματα στο στρατό έδειχναν ότι υπήρχαν ακριβώς αυτές οι δυνατότητες. Μπορούσε – κι έπρεπε – να οργανώσει σώματα από φαντάρους και στρατιώτες, τα οποία θα λειτουργούσαν σαν ένας εργατικός στρατός, υπερασπιστής των συμφερόντων των εργαζομένων.

Η κατεύθυνση του ΚΚΕ

Όμως, γιατί η Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή δεν προχώρησε σ’ αυτές τις κινήσεις για να καταλάβει επί της ουσίας την εξουσία; Το ερώτημα πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα του ποιος πάλευε εντός του κινήματος ώστε να πάρει μια τέτοια τροπή η εξέγερση και να μετατραπεί σε νικηφόρα επανάσταση.

Οι βασικές ρεφορμιστικές δυνάμεις μπορεί να μην είχαν ισχυρή πολιτική εκπροσώπηση σε επίπεδο κομμάτων, αλλά είχαν δυνατή παρουσία σε συνδικαλιστικό επίπεδο. Η ΓΣΕΕ στις κρίσιμες μέρες καθυστέρησε να καλέσει γενική απεργία – μια κίνηση που θα πίεζε ακόμα περισσότερο την κυβέρνηση Μεταξά – κι όταν τελικά την κάλεσε, περιόρισε τα αιτήματα σε εργατικά ζητήματα και σε αιτήματα για τιμωρία προσώπων υπεύθυνα για την αιματοχυσία.

Η μεγάλη δύναμη του εργατικού κινήματος, όμως, ήταν το ΚΚΕ. Στις εκλογές του Γενάρη ’36 είχε πάρει 73.400 ψήφους (5,8%) κι είχε εκλέξει 15 βουλευτές ως Παλλαϊκό Μέτωπο. Η επιρροή του στο συνδικαλιστικό κίνημα ήταν ακόμα μεγαλύτερη, ελέγχοντας την Ενωτική ΓΣΕΕ.

Το ΚΚΕ – όπως όλα τα Κομμουνιστικά Κόμματα διεθνώς – είχε κάνει μια στροφή στην πολιτική των Λαϊκών Μετώπων. Από την πολιτική που περίμενε άμεσα την επανάσταση και κατηγορούσε όλους τους πολιτικούς του αντιπάλους ως φασίστες, όταν είδαν την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, συνειδητοποίησαν ότι οι πραγματικοί φασίστες είναι ένας ακόμα μεγαλύτερος εχθρός για το εργατικό κίνημα. Η στροφή, όμως, του ΚΚΕ πλέον ήθελε μια συμμαχία με το αστικό Κόμμα των Φιλελευθέρων στο όνομα ενός αγώνα για τα αστικοδημοκρατικά δικαιώματα θέτοντας το στόχο του Σοσιαλισμό σ’ ένα απομακρυσμένο μέλλον.

Έτσι, το ΚΚΕ δεν πάλευε για να μετατρέψει τους εργατικούς αγώνες σε σοσιαλιστικούς αγώνες, αλλά επεδίωκε μια συμμαχία με το Κόμμα των Φιλελευθέρων, για μια μίνιμουμ δημοκρατική λειτουργία.

Σοφούλης-Σκλάβαινας

Θεμιστοκλής Σοφούλης (Κόμμα Φιλελευθέρων), αριστερά – Στέλιος Σκλάβαινας (ΚΚΕ), δεξιά.

Τι σήμαινε αυτό πρακτικά για τις μέρες του Μαΐου; Σήμαινε ότι ενώ η απεργία είχε λάβει πολιτικά χαρακτηριστικά και τα συνθήματα που επικρατούσαν ήταν «κάτω η κυβέρνηση του Μεταξά», το ΚΚΕ δεν έριξε ποτέ το σύνθημα «όλη η εξουσία στην Κεντρική Απεργιακή Επιτροπή» και δεν κατευθύνθηκε ώστε να ενισχυθούν οι νέες δομές που είχαν δημιουργηθεί. Τα αιτήματα του ΚΚΕ περιορίστηκαν στην απομάκρυνση των διοικητών της χωροφυλακής, στην ικανοποίηση των εργατικών αιτημάτων των καπνεργατών και στην εφαρμογή του Συμφώνου Σκλάβαινα – Σοφούλη, δηλαδή στη στήριξη ενός αστικού κόμματος, έναντι κάποιων μικρών ανταλλαγμάτων.

Ο επίλογος γράφτηκε στις 4 Αυγούστου

Μεταξάς

Ιωάννης Μεταξάς, πρωθυπουργός τις μέρες του Μαΐου ’36 κι αργότερα δικτάτορας.

Η ήττα της εξέγερσης του Μάη, δε σήμαινε ότι απλώς πέρασε μια ευκαιρία που χάθηκε και θα εμφανιζόταν μια άλλη ευκαιρία μια επόμενη στιγμή. Το αστικό καθεστώς ήταν ανήσυχο. Πέρα από τις πολιτικές εντάσεις μεταξύ των αστικών κομμάτων, πλέον είχε να αντιμετωπίσει και την άμεση απειλή της εργατικής τάξης. Σε Ισπανία και Γαλλία είχαν ανέβει στην κυβέρνηση εργατικά κόμματα. Το απεργιακό κίνημα δεν είχε κοπάσει εντελώς. Η εργατική τάξη προετοιμαζόταν για έναν δεύτερο γύρο κι ήταν έτοιμες να συνενωθούν οι δύο μεγάλες συνομοσπονδίες, ανεβάζοντας έτσι και τη διάθεση των εργαζομένων για αγώνες.

Μ’ αυτό το πλαίσιο η κήρυξη για τις 5 Αυγούστου ’36 μιας γενικής απεργίας – που δε θα πρέπει να τη συγχέουμε με την όψη που έχουν πολλές από τις σημερινές γενικές απεργίες – ήταν κάτι σαν κήρυξη πολέμου. Ο Μεταξάς πρόλαβε το εργατικό κίνημα και στις 4 Αυγούστου έκανε το πραξικόπημά του κι εγκαθίδρυσε ένα φασιστικού τύπου καθεστώς που θα έμελλε να μείνει για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, μέχρι να το διαδεχθεί η ναζιστική κατοχή κι οι κυβερνήσεις Τσολάκογλου.

Η δικτατορία του Μεταξά διέλυσε όλα τα κόμματα (αστικά κι εργατικά), τα συνδικάτα και τα σωματεία, απαγόρευσε τις εργατικές εφημερίδες, συνέλαβε κι εξόρισε συνδικαλιστικά στελέχη κι ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ κι άλλων κομμάτων.

Από τη στιγμή που κορυφώθηκε η πάλη των τάξεων, δύο δρόμοι διαφαίνονταν στον ορίζοντα. Είτε η αστική τάξη θα τσάκιζε τους εργαζόμενους και θα εγκαθίδρυε δικτατορία, είτε η εργατική τάξη θα έσωζε τις δημοκρατικές διεκδικήσεις, υπερβαίνοντας ακόμα και την ίδια την αστική δημοκρατία. Είτε θα επιβίωνε το καπιταλιστικό σύστημα, είτε θα ανατρεπόταν. Για άλλη μια φορά, σε ακόμα μια εξέγερση, το τελικό διακύβευμα δικαίωνε τη Ρόζα Λούξεμπουργκ: το μέλλον της Ανθρωπότητας θα ήταν ο Σοσιαλισμός ή η Βαρβαρότητα.

Παρόντα στη (μαύρη) εργασία, παρόντα και στα οδοφράγματα. Τα παιδιά δίνουν το παρών στη μεγάλη διαδήλωση.

Παράρτημα: το αποτέλεσμα των εκλογών της 26ης Ιανουαρίου 1936

Κόμμα Ποσοστό Βουλευτικές έδρες
Λαϊκό Κόμμα (Τσαλδάρης) 22,1% 72
Γενική Λαϊκή Ριζοσπαστική Ένωση (Κονδύλης, Θεοτόκης, Ράλλης) 19,9% 60
Κόμμα Ελευθεροφρόνων (Μεταξάς) 3,9% 7
Μεταρρυθμιστικό Εθνικό Κόμμα (Γκοτζαμάνης) 1,4% 4
Σύνολο βασιλικών 47,3% 143
Κόμμα Φιλελευθέρων (Σοφούλης) 37,3% 126
Δημοκρατικός Συνασπισμός (Καφαντάρης, Παπανδρέου, Παπαναστασίου) 4,2% 7
Παλιοδημοκρατική Ένωση Κρήτης (Κουσουρελάκης) 1,4% 3
Αγροτικό Δημοκρατικό Κόμμα 1% 4
Συνασπισμός Ανεξάρτητων Υποψηφίων 0,9% 1
Σύνολο βενιζελικών 44,8% 141
Παλλαϊκό Μέτωπο (ΚΚΕ) 5,8% 15
Αγροτικό Κόμμα Ελλάδος (Σοφιανόπουλος) 1,1% 1
Σάββατο 9 Μαΐου. Ο θρήνος της μάνας του Τάσου Τούση που δολοφονήθηκε στη γωνία Συγγρού & Πτολεμαίων.

Σάββατο 9 Μαΐου. O θρήνος της μάνας του Τάσου Τούση που δολοφονήθηκε στη γωνία Συγγρού & Πτολεμαίων.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s