Ταξίδι στα Τζουμέρκα

Ταξιδιωτικά… του Φοίβου Μακρίδη

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (239)

Καλαρρύτες Ιωαννίνων

Ανεβαίναμε, ανεβαίναμε, ανεβαίναμε. Κι ύστερα έπρεπε να ανεβούμε άλλο τόσο για να φτάσουμε στους Καλαρρύτες Ιωαννίνων. Εκεί περάσαμε εγώ κι η Μ. τις φετινές διακοπές του Πάσχα.

Καλαρρύτες, Ιωαννίνων

Τέσσερις μέρες γεμίσαμε από γραφικές εικόνες, που θύμιζαν κινηματογραφικά τοπία. Χορταριασμένα σοκάκια από πέτρες, γκρίζος ουρανός από τις βροχές, μια ομίχλη που έμπαινε στο δωμάτιό σου από το παράθυρο, παραδοσιακά σπίτια και μια… απόσταση από τη φασαρία και τις έγνοιες των αστικών κέντρων.

Οι Καλαρρύτες, λοιπόν, είναι ένα χωριό στα Τζουμέρκα, με κατοίκους αρκετά περήφανος για τον τόπο τους. Περήφανοι για την ιστορία του χωριού, περήφανοι για την αργυροχρυσοχοΐα του, περήφανοι για τα ζώα του. Βλάχικης καταγωγής ο πληθυσμός του. Οι συνομιλίες που είχαμε με κατοίκους μάς έδωσαν τη δυνατότητα να μάθουμε- για πρώτη φορά- λίγα πράγματα για τους Βλάχους- που αδίκως παρουσιάζονται σαν άξεστοι, απολίτιστοι κι άγριοι.

Οι Βλάχοι

Εγκαταστάθηκαν στην οροσειρά της Πίνδου κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία κι ήταν επιφορτισμένοι να προστατεύουν τα γύρω χωριά από επιδρομές και βανδαλισμούς. Οι ασχολίες τους με την κτηνοτροφία και το εμπόριο τους άπλωσε σε όλα τα Βαλκάνια.

Οι Βλάχοι των Τζουμέρκων ασχολιόντουσαν κι αυτοί είτε με την κτηνοτροφία, είτε με το εμπόριο. Είναι πράγματι εντυπωσιακό που αναπτύχθηκαν εμπορικά κέντρα σε υψόμετρο 1.100 μέτρων ήδη από τον 18ο αιώνα, όπως μετατράπηκαν οι Καλαρρύτες. Αλλά είναι και λογικό, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα Τζουμέρκα ήταν πέρασμα από την Πίνδο προς την Ιταλία.

Οι έμποροι Βλάχοι είχαν ενεργό ρόλο στην οικονομική και πολιτική ζωή της επανάστασης του 1821. Μεγάλο μέρος των Τζουμέρκων πέρασε στο ελληνικό κράτος το 1881- πολύ πριν αναπτυχθούν οι τοπικοί εθνικισμοί των Βαλκανίων, καθώς διαλυόταν η οθωμανική αυτοκρατορία στις αρχές του 20ου αιώνα. Ίσως αυτά τα χαρακτηριστικά να έπαιξαν κύριο ρόλο στην ομαλή αφομοίωση των Βλάχων από το ελληνικό κράτος και να μην προκύψει ποτέ «βλάχικο ζήτημα».

Τα «ξεχασμένα» Τζουμέρκα

Σήμερα τα Τζουμέρκα θεωρούνται από τις φτωχότερες περιοχές της Ευρώπης. Κι αν αυτό ακούγεται υπερβολικό, μια ματιά στους δρόμους προς τα Τζουμέρκα θα σας έπειθε. Σε δρόμο με συνεχείς στροφές μέχρι να ανέβεις στα 1.100 μέτρα, δεν υπάρχει ούτε ο στοιχειώδης φωτισμός, δεν υπάρχουν αντικατολισθητικά έργα, δεν υπάρχουν προστατευτικές μπάρες να διαχωρίζουν το δρόμο από τον γκρεμό. Ανεβαίνοντας, κάτω από το χωριό Κέδρος, συναντάς ένα μνημείο- φόρος τιμής στους περίπου 30 νεκρούς, απ’ την πτώση ενός λεωφορείου στο γκρεμό το έτος 1958. Από τα λίγα σημεία- πλέον- όπου είναι προστατευμένος ο δρόμος…

Κι αν ήταν μόνο οι δρόμοι, πολύ πιθανό να μην έκανα καν αυτή την αναφορά. Η αίσθησή μας ότι τα χωριά εκεί ψηλά είναι εγκαταλειμμένα στη μοίρα τους, φαινόταν κι από την παραίτηση του κράτους για σημαντικά μνημεία:

  • Το μοναστήρι της Κηπίνας, χτισμένο το 1212 πάνω σε βράχο, χωρίς ούτε έναν υπάλληλο ή φροντιστή.
Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (89)

Η Μονή της Κηπίνας

  • Το Γεφύρι της Πλάκας, το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων. Χτισμένο τον 17ο αιώνα. Σύνορο για 30 χρόνια μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Βομβαρδισμένο από τους Ναζί στην Κατοχή. Σημείο συνάντησης κι υπογραφής μη επίθεσης μεταξύ ΕΑΜ- ΕΔΕΣ- ΕΚΚΑ το ’44. Το μοναδικό που συνοδεύει το Γεφύρι είναι μονάχα μία… καφετέρια (η οποία μάλιστα άνοιξε πρόσφατα), ενώ παραμένει κλειστό το μουσείο του, το τελωνείο κι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, που βρίσκεται παραδίπλα.
Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (165)

Το Γεφύρι της Πλάκας

  • Το σπήλαιο των Πραμάντων, που για να ανοίξει περιμένει τον… διαγωνισμό του Δήμου.

Ευτυχώς, για πολλά από τα μνημεία, υπάρχει μια ανιδιοτελής φροντίδα της τοπικής κοινωνίας, που πονά τον τόπο της και προσπαθεί να κρατήσει ζωντανά αυτά τα μέρη. Από τον Ηλία- 5μηνίτη λογιστή του Δήμου, που οικιοθελώς κάνει ξενάγηση στο σπήλαιο- μέχρι τις γυναίκες του χωριού γύρω από το μοναστήρι της Κηπίνας, που συγυρίζουν τη Μονή.

Η αίσθηση της φιλοξενίας

Αντίστοιχη ήταν κι η φροντίδα που λάβαμε στο πανδοχείο του Ναπολέοντα και της Λαμπρινής Ζάγκλη στους Καλαρρύτες. Πρώτη φορά που μείναμε σε ξενοδοχείο κι είχαμε την αίσθηση ότι μας φιλοξένησαν κάποιοι φίλοι μας. Θέλαμε, μάλιστα, να τους πούμε κι «ευχαριστώ», σα να μην ήταν υποχρεωμένοι να μας δεχθούν! Κι όμως, το άξιζαν. Για την παρέα που μας κράτησαν, για τις κουβέντες που κάναμε και οπωσδήποτε για το πρωινό που μας ετοίμαζαν!

Την ίδια αίσθηση μας άφησαν κι άλλοι που γνωρίσαμε μέσα σ’ αυτές τις μέρες. Οφείλω να γράψω ότι αυτή η φιλοξενία διέφερε από τη γρήγορη κι αναλώσιμη υποδοχή, που επιφυλάσσουν στους επισκέπτες, αρκετές τουριστικές περιοχές.

 

Αν ποτέ ο δρόμος σάς βγάλει στα Τζουμέρκα, τότε… σημαίνει ότι έχετε χαθεί, μιας και δεν περνάς από τα Τζουμέρκα για να πας κάπου αλλού. Μη βιαστείτε, όμως, να επιστρέψετε στο σωστό δρόμο. Περάστε από τους Καλαρρύτες, από το Συρράκο κι απ’ όπου αλλού προλαβαίνετε. Κι αν σταματήσουν το δρόμο σας γελάδια ή πρόβατα, μειώστε ταχύτητα και προσπεράστε τα με προσοχή.

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (139)

Καλό σας ταξίδι!

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (31)

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (55)

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (132)

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (214)

Συρράκο Ιωαννίνων

 

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (182)

Καλαρρύτες

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (195)

Καλαρρύτες

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (206)

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (230)

Το παντοπωλείο του Ναπολέοντα και της Λαμπρινής Ζάγκλη

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (153)

Ο ποταμός Άραχθος από το Γεφύρι της Πλάκας

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (227)

Το παντοπωλείο του Ναπολέοντα και της Λαμπρινής Ζάγκλη

Καλαρρύτες, Τζουμέρκα, Πάσχα 2014 (229)

Το παντοπωλείο του Ναπολέοντα και της Λαμπρινής Ζάγκλη

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s